Visualizzazione post con etichetta Liberos pro esser liberos.. Mostra tutti i post
Visualizzazione post con etichetta Liberos pro esser liberos.. Mostra tutti i post

sabato 22 ottobre 2011

Edgar Morin, 2

Thathari, su vinti de Santu gaine duamizas e undighi.


Sette ischires pro su tempus benidore (Edgar Morin)


Capitulu III A insinzare sa condissione umana.
Foto, NASA


Sos esseres umanos sun entes fisico, biologicos, psicologicos, culturales, soziales, istoricos. Custa unidade complessa de sa natura umana est bistada gasìe disintegrada dae s'educassione divisa in disciplinas , chi nois no imparamus pius it'est una persona umana. Custa cuscenscia tiad dever esser fraigada a nou gasi chi dogni persone, in cale si siet logu podet essere, potat diventare cunsapevole siet da sa identidade sua complessa e de sua identidade cundivisa cun totu sos ateros esseres umanos.

Sa condissione umana tiat dever esser una materia fundamentale de tota s'educassione.

Custu capitulu suggerit comente nois podimus passare dae sas disciplinas currentes a su reconnoschimentu de sa unidade umana e de sa cumplessidade ponzende umpare e organizende sa connsochenzia ispramminada in sas iscienzias naturales, in sas iscinzias soziales, in sa literadura, in sa filosofia, pro ammustrare sa kamedda indissolubile intr'e s'unidade e sa diversidade de totu cussu chi est umanu.

CAPITULU IV   s'identidade terrena

Foto, Nasa
Su tempus benidore de su genere umanu si collocat oe in d'una iscala planetaria. Custa est unì'atera realidade essenzxiale trascurada dae'educassione, chi tiat dever diventare una materia maiore. Una connoschenzia de sos isviluppos planetarios currentes chi at a acclerare chena mancu in su vinunesimu seculu , e unu riconnoschimentu de sa nostra zittadinanzia terrena , at a essere indispensabile pro nois totus.

S'istoria de s'era planetaria diat dever essere insinzada dae sos incuminzos suos in su seculu de seighi, cando fit istabilida una comunicassione intre' totu sos chimbe cuntinentes. Chena carralzare sas bardanas de oppressioe e de dominazione in su passadu e in su presente, nois tiamus dever ammustrare comente totas sas partes de su mundu sun diventadas interdipendentes.

Su panorama cumplessu de sa crisi planetaria de su seculu de vintiunu tiad dever essere illustrada pro ammustrare comente totu sos esseres umanos como s'acciapan addainanti a sos matessi problemas de vida e de morte e cundividin su matessi fadu.


CAPITULU V A affrontare sas inzertidudines.
foto Nasa

Nois amus achisidu medas zertesas a mediu de sa iscienzia ma s'iscienzia de  su seculu de vintunu at puru iscarralzadu medas logos de inzertidudine chi sun bennidos a campu in sas iscienzias fisicas (microfisica, termodinamica, cosmologia), sas iscienzia de sa evoluzuione biologica, sas iscienzias istoricas.

Nois tiamus dever insinzare principios istrategicos pro trattare cun sa casualidade, su chi no isettamus e s'inzertesa, e maneras de mudare custas istrategias in rispotsa a sa continua achisissione de informazione nova. Nois tiamus dever imparare a nos imbarcare in d'unu mare de iznertesas, navighende aintro e intundu a isulas de zertesa.

"Su chi isettamus no suzzedit e [sos deos] abberin sa janna pro su chi no isettamus". Custos veros cumpostos pius de 25 seculos como dae su poeta Gregu Euripide, sunu rilevantes pius che mai. Cunzeziones deterministicas de s'istoria umana chi si antaian de inzertare su tempus benidore nostru sun bistadas ismenitigadas, s'istudiu de sos eventos pius mannos e de sos accidentes de su seculu nostru ammustrana cantos issos fin inasettados, su cursu de s'avventura umana no podet esser inzertadu: custu nos diat ispinghere a preparare sas mentes nostras a s'inattesu e a lu cunfrontare: Dogni persona chi si assumit responsabilidades educativas devet esser prontu a si ponnere in sos postos de addainanti de s'inzertidudin de sos tempos nostros.
Foto Nasa

UNU DICIU PRO MELEDARE: Su bisonzu ponet su 'ezzu a currere. 

















mercoledì 19 ottobre 2011

Edgar Morin: Les sept savoirs nécessaires à l'éducation du futur.


  • Thathari, su degheotto de Santu gaine, duamizas e undighi.



Unu liberu pro esser liberos


"Sette ischires pro s'educassione de su tempus benidore"
 (Edgar Morin, Unesco, 1999)


Su filosofo Edgar Morin.


Custu est unu de cussos liberos chi dogni persona abbista de sas trampas de su mundu diat tever connoschere.


Su liberu istesit pubblicadu dae s'UNESCO in su 1999 e s'autore est unu filosofo franzesu chi s'est meda occupadu de sos problemas de s'educassione.
Su liberu s'accipat a gratis in s'internet in editzione inglesa e frantzesa  e penso puru in italianu.

In sos sette capitulos in sos cales su liberu est divisu, Edgar Morin trattat de custos problemas de sa connoschenzia umana chi sun suntos in sa presentazione.

Damus sa traduzione in sardu, forsis est sa prima in assolutu, de sa sintesi de sos sette capitulos:

" Sas sette connoschenzias:




Capitulu 1:  Individuare errore e illusione.


Newopticalillusions.com
  • S'iscopu de s'educassione est de passare sa connoschenzia, bell'e gai s'educassione est zega a sas realidades de sa connoschenzia umana, sos sistemas suos, sas debilesas, sas difficultades, e sa tendenzia a s'errore e a s'illusione. S'educassione no si preoccùpat de insinzare it' est sa connoschenzia.
Femina zovana-femina etza.
  • sa connoschenzia no podet essere manizada comente unu traste bell'e-prontu chi podet essere impreadu senza nde istudiare sa natura. Connoschere subra sa connoschenzia tiat fregurare comente unu recuisitu primariu pro approntare sa mente a si confrontare cun sa mineta continua de errore e de illusione chi attacan comente parassitas sa mente umana. Est una chistione de armare sas mentes in sa cumbatta vitale pro sa luzididade.
  • Nois tevimus intrare e isviluppare s'istudiu de sa proprietades culturales, intelletuales e zelebrales de sa connoschenzaia umana, sos processos e i sas modalidades e sas dipsosiziones psicologicas e culturales chi nos faghen vulnerabiles a s'errore e a s'illusione.
Capitulu II - Sos prinzipios de sa connoschenzia pertinente.

Disegno: Indiatalkies.com
Foto:  Nasa
  • Inoghe ch'amus unu problema mannu chi est sempre bistadu cumpresu male: comente podimus incoraggiare unu modu de imparare chi siat capatze de acciapare sos problemas generales e fundamentales e zaccare una connoschenzia parziale e inchesurada intro de a issas.
  • Su predominiu de una connoschenzia a bicculeddos divisa in disciplinas frecuente nos faghet incapatzes de kameddare sas partes e sos intreos; tiad tever esser rimpiazzadu dae un'imparu chi potat acciapare sos argumentos in su contestu issoro, sa complessidade, sa totalidade issoro.
Foto, Nasa
  • Tiamus tever isviluppare sa naturale capatziadade de sa mente umana a ponnere tota s'informassione aintro unu contesto e una entidade. Nois tiamus tever insinzare metodos de acciapare sas relassione mutuales e sas influenscias pari-pari intro a sas partes e s'intreu in d'unu mundu cumplessu.
Foto, Nasa
Foto, Nasa
Capitulu III-  Insinzare sa condissione umana.

amus a finire cras. 

(Work in progress, tribagliu in caminu) 



UNU DICIU SU DIE PRO MELEDARE: S'amigu si connoschet a su bisonzu. 


















martedì 11 ottobre 2011

Sa limba de sas faulas.


Thathari, 11 de Santu Gaine, duamizas e undighi.


Unu liberu pro essere pius liberos.

Cuminzamus oe una rubrìca chi faeddat de liberos. B'amus impreadu calchi chida a nos illerare de custa cosa ma como sa bidea est leda: su furru a terra. 


In custa rubrìca chi amus giamadu Unu liberu pro essere pius liberos amus a presentare liberos noos e antigos chi dogni ispiritu liberu di diat dever legere.


No est unu tribagliu fazile e nemmancu lezeri, ma lu faghimus ca est menzus a nde faeddare de zertos liberos chi sighire a istare mutzigos comente oe.


Thathari, Graffiti (foto: Nello Bruno).
Sulla lingua del tempo presente, de Gustavo Zagrebelsky.

Una orta so istadu impressionadu dae sas peraulas de una persone chi istimo meda e chi si narat Giommaria Cherchi.
Giommaria Cherchi, su Professore,  lu connoschen totu sos comunistas de Thathari e de su cabu 'e susu. Est bistadu presidente de sa Provinzia, segretariu de federazione de su Partidu Comunista, insomma un omine chi at fattu sa pulitica in zittade e in Provinzia.

Passan sos annos e lu abbojo torra, ma custa 'orta no comente leader puliticu ma comente poeta. Sa cosa mi at unu pagu meravigliadu ma non pius de tantu ca in Sardigna un omine in mes'a deghe est poeta.

Su chi m'at impressionadu est custu: in sa sala Sciuti de su Palatu de sa Provincia, , in sa matessi sala inue issu aiat fattu pro tantos annos su leader puliticu de unu de sos duos partidos pius mannos de s'Italia, su partidu comunista, (s'ateru fit comente ischimus sa Democrazia Cristiana) Giovanni Maria Cherchi nesit custas paraulas fortes chi no apo mai pius ismentigadu: le parole della politica sono false, la parola della poesia è sempre vera.




Narat Gustavo Zagrebelsky, professore di dirittu e unu de sos leaders de su movimentu pro su rinnovamentu italianu Giustiza e Libertà, chi in sa soziedade b'at tres ambitos chi si unfluenzana ma no si deven ammisciare unu cun s'ateru: sa soziedade politica, sa soziedade economica, sa soziedade e sos simbulos.
Cando una de custas si cheret appadronanre de un'atera o de totas duas ateras suzedit dannu mannu a sa soziedade tota. In pagas paraulas totalitarismu e fascismu.

Faghimus pagos esempios: si sa politica si cheret appadronare de s'economia amus una situazione comente in sa Russia comunista-staliniana, opuru comente in su lobbismo de sa soziedade americana, inue lu poden bider puru sos maccos chi sa politica no la faghen ne Bush nè Obama ma la faghen sas lobbies de sos armamentos chi deven organizzare clachi gherra pro consumare unu pagu de carros armados, proiettiles, missiles, aereos, e elicotteros de gherra. Duncas comunismu o capitalismu sempre frigados semus. Su potere est sempre de sos potentes abberu, sas lobbies economicas chi imprean sa pulitica pro sos affares issoro.

In sos paeses arabos est sa soziedade dse sos simbulos, sa religione, alleada cun sas monarchias o sa tirannide chi s'esta appadronada de sa soziedade economica.

In Italia, narat Zagrebelsky, sa pulitica s'est appadronanda de sos simbulos, est a narrer de sos ipsazios collettivos chi pertenin a su populu: un esempiu pro tottu diat esser proibidu a unu partidu de si giamare forza Italia, ca sa peraula Italia est unu simbulu colllettivu. Zagrebelski narat chi cando sa pulitica s'appadronat de sos simbulos amus cussu chi si narat fascismu, chi bi nd'at de medas galidades, no est chi totu imprean su randello, bastat de impreare sa televisione, s'informazione(_disinformazione) e su giogu est fattu.

Custas cosas Zagrebelski las narat puru e bene meda in d'unu libereddu aggradessibile, Sulla lingua del tempo presente, (Einaudi, 2010, € 8,00).

Su liberu de Zagrebelski ispiegat comente sa menzogna politica passet a primu e totu in sa manipolazione e su degradu de sa limba.
Su degradu de sa limba in sa pulitica italiana est sutta sos ojos de tottu. Medas italianos no abbaidan pius sas trasmissione puliticas no solu ca su guvernu berlusconianu - pardon, sa rai berlusconizzada, los at cancellados o fattos incapatzes de noghere, ma puru ca sa limba de custas trasmissione est insupportabile, volgare, ruza e mischina.

Una 'olta chi su potere at fattu custu, su restu est meda pius fazile.
Comente naraiat George Orwell chi manipulat  sa limba manipulat su pensieru, e chi manipulat  su pensieru manipulat sa memoria.

Insomma, no costat meda, comporadebollu.

Su liberu de Zagrebelsky (Einaudi, 2010)
Deus (o chie pro issu) bos muntenzet in salude.

NOSTALGIA

THATHARI , SU TRES DE LAMPADAS 2019 Nostalgia, est paraula grecana, cheret narrere, comente ischides tottu, dizizu de torrare an domo ...